Het afgelopen kwartaal publiceerde de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd de eerste rapporten van onaangekondigde bezoeken aan tandartspraktijken in het kader van taakdelegatie. Wij lazen ze voor u.
Even terug: wat is taakdelegatie?
Bepaalde handelingen zijn in de Wet BIG voorbehouden aan zelfstandig bevoegde zorgverleners. In de tandartspraktijk gaat het om röntgenfoto’s maken, verdoven, boren, extracties en hechten. De wet staat toe dat een tandarts deze handelingen delegeert aan medewerkers zonder eigen bevoegdheid, zoals assistenten, studenten Tandheelkunde en buitenslands gediplomeerden zonder BIG-registratie. Daarbij gelden vier voorwaarden, die de inspectie toetst langs het Toetsingskader Taakdelegatie in de mondzorg:
- Opdracht: per patiënt, zo nodig met aanwijzingen en met evaluatie van de uitvoering.
- Toestemming: de patiënt weet wie de behandeling uitvoert en stemt daarmee in, vastgelegd in het dossier.
- Toezicht en tussenkomst: de opdrachtgever is fysiek in de praktijk aanwezig.
- Bekwaamheid: aantoonbaar vastgesteld en vastgelegd.
Wat kwam de inspectie tegen?
Een recent gepubliceerd rapport van een bezoek aan een grote stadspraktijk laat zien hoe nauw het luistert. De praktijk voldeed op negen van de elf getoetste onderdelen. De zorg was op orde: opdrachtgevers fysiek aanwezig, patiënten geïnformeerd via naambordjes, brieven en afspraakbevestigingen, opdrachten per patiënt. Toch noteerde de inspectie bevindingen:
- Een protocol taakdelegatie ontbrak.
- De opdrachtbeschrijving was nergens schriftelijk vastgelegd.
- In het KEW-dossier ontbraken röntgencertificaten van vijf medewerkers.
- Twee assistentes hadden binnen vijf jaar de verplichte nascholing niet gevolgd.
- Er werd niet gewerkt met bekwaamheidsverklaringen: wie röntgenfoto’s mocht maken was bekend, alleen stond dat nergens op papier.
- Verrichtingen werden niet altijd ingevoerd op naam van degene die ze uitvoerde.
Dit beeld past bij het grotere onderzoek van de inspectie bij 81 tandartspraktijken. Conclusie daarvan: praktijken vullen de open normen rond taakdelegatie heel verschillend in. Assistenten maken in vrijwel alle praktijken röntgenfoto’s, bijna altijd op indicatie en in opdracht van een tandarts. Tegelijk worden patiënten in veel gevallen niet geïnformeerd en wordt toestemming vaak niet expliciet gevraagd. De meeste verbeterruimte zit in de borging: protocollen en dossiervastlegging.
De buitenslands gediplomeerde tandarts
Een groep die we steeds vaker tegenkomen: de tandarts die in het buitenland is opgeleid en nog niet in het BIG-register staat. Vaak ervaren behandelaars. Toch is de juridische positie duidelijk: zonder BIG-registratie heeft deze zorgverlener dezelfde bevoegdheid als een assistent. Dat betekent:
- De indicatie voor een voorbehouden handeling wordt gesteld door een BIG-geregistreerde tandarts.
- Er is per patiënt een opdracht.
- Een opdrachtgever is fysiek aanwezig voor toezicht en tussenkomst.
- De bekwaamheid is aantoonbaar vastgesteld, inclusief gecontroleerde diploma’s met officiële vertaling.
Precies daar ging het in het landelijke onderzoek regelmatig mis. De inspectie zag buitenslands gediplomeerden die boorden, tanden en kiezen trokken en wortelkanaalbehandelingen uitvoerden terwijl zij vaak zelf de indicatie stelden en zonder specifieke opdracht werkten.
Let daarnaast op de titelbescherming. De titel tandarts mag uitsluitend worden gevoerd door wie als tandarts in het BIG-register staat. Dat geldt ook voor naambordjes en de website: aanduidingen als tandarts in BIG-procedure of tandarts in opleiding zijn niet toegestaan. Voor studenten is student Tandheelkunde de juiste benaming. Bij titelmisbruik kan de inspectie een waarschuwing geven en bij herhaling een boete opleggen.
Wat betekent dit voor uw praktijk?
De lijn uit de rapporten laat zich samenvatten in één zin: organiseer het en leg het vast. De checklist:
- Een protocol taakdelegatie met de schriftelijke opdrachtbeschrijving.
- Per niet-BIG-geregistreerde medewerker een actuele functiekaart met de gedelegeerde handelingen en aantoonbare bekwaamheid, jaarlijks geactualiseerd.
- Certificaten en nascholing compleet in het dossier op de werklocatie.
- Verrichtingen in het patiëntendossier op naam van degene die ze daadwerkelijk uitvoerde.
- De toestemming van de patiënt vastgelegd in het dossier zelf, dus niet uitsluitend op een formulier in een map elders in de praktijk.
Wat kan Praktijk op Orde nu betekenen?
Taakdelegatie is een vast onderdeel van de praktijkscan van Praktijk op Orde. In de Kennisbank vindt u bovendien formats voor het protocol taakdelegatie en de functiekaarten, die u aanpast naar uw eigen praktijk.
Bronnen
IGJ | Toetsingskader en toezicht op taakdelegatie
IGJ | Toezicht mondzorg, waaronder het gebruik van beroepstitels
IGJ | Gepubliceerde inspectierapporten van individuele praktijkbezoeken
KNMT | Reactie op het IGJ-onderzoek naar taakdelegatie
Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg, artikel 35 tot en met 39
