Bij onze praktijkscans is de Risico-Inventarisatie en -Evaluatie het punt dat het vaakst open staat. Hij ontbreekt, hij is verouderd of het plan van aanpak is nooit opgevolgd. Tegelijk is er sinds september 2025 wezenlijk iets veranderd in de regels rond de toetsing, juist voor de mondzorg. Reden genoeg om het volledig op een rij te zetten.
Veilig werken
Voordat we de regels induiken eerst de kern. De RI&E draait om de vraag waar uw medewerkers risico lopen. Op een ongeval, bijvoorbeeld bij het werken met apparatuur of scherp instrumentarium. Op een infectie, denk aan een prikaccident of blootstelling aan bloed en speeksel. Op fysieke overbelasting door jarenlang werken in dezelfde houding aan de stoel. Of op mentale uitval door aanhoudende werkdruk. Al die risico’s samen bepalen of uw team gezond aan het werk blijft. De RI&E brengt ze in kaart en het plan van aanpak zorgt dat er ook iets mee gebeurt. Veilig werken dus, met als doel het voorkomen van uitval, beroepsziekten en ongevallen.
De wettelijke basis
De RI&E is verankerd in artikel 5 van de Arbeidsomstandighedenwet en is sinds 1994 verplicht voor elke werkgever, dus ook voor elke tandartspraktijk met personeel. De wet vraagt dat u de risico’s voor uw medewerkers schriftelijk inventariseert en evalueert en dat u in een plan van aanpak vastlegt welke maatregelen u neemt, binnen welke termijn.
De wet noemt bewust een actualiteitseis in plaats van een houdbaarheidsdatum: de RI&E moet geactualiseerd worden zodra bijvoorbeeld:
- werkmethoden wijzigen
- werkomstandigheden wijzigen
- een verbouwing heeft plaatsgevonden
- nieuwe apparatuur is aangeschaft
- een nieuw product in de sterilisatieruimte wordt gebruikt
- de teamsamenstelling is gewijzigd
De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert hierop en kijkt bij een bezoek naar de RI&E, het plan van aanpak en de uitvoering daarvan.
De toetsing: wat er per 22 september 2025 veranderde
Naast het opstellen kent de wet in artikel 14 een toetsingsplicht: een gecertificeerde arbodienst of arbokerndeskundige beoordeelt of de RI&E volledig en betrouwbaar is. Voor de mondzorg gold hierop jarenlang een uitzondering. Praktijken met maximaal 25 medewerkers die de erkende branche-RI&E van de KNMT gebruikten, waren vrijgesteld van externe toetsing.
Die vrijstelling is per 22 september 2025 vervallen. De branche-erkenning kwam tot stand via een alternatieve route voor branches zonder cao en die route is in 2023 afgeschaft. Hererkenning is pas weer mogelijk zodra er een cao voor de mondzorg tot stand komt. Zolang die er niet is, gelden de algemene regels. Het RI&E-instrument van de KNMT blijft overigens gewoon bruikbaar als hulpmiddel; wat vervalt is uitsluitend de vrijstelling van toetsing.
Wat geldt er nu voor uw praktijk?
Werken alle medewerkers samen maximaal 40 uur per week, dan blijft een RI&E verplicht en vervalt uitsluitend de toetsingsplicht. Heeft uw praktijk maximaal 25 medewerkers, dan laat u de RI&E voortaan extern toetsen door een gecertificeerde arbodienst of arbokerndeskundige. Heeft uw praktijk meer dan 25 medewerkers, dan was externe toetsing al verplicht en verandert er voor u weinig. Let bij het tellen op: het gaat om het aantal arbeidsovereenkomsten, dus om medewerkers in plaats van fte’s. Stagiaires tellen mee en uitzendkrachten tellen mee bij de inlenende praktijk.
Er is een overgangsregeling. Is uw RI&E vóór 22 september 2025 afgerond, inclusief plan van aanpak, en is hij op het moment van een controle nog actueel, dan blijft de oude vrijstelling volgens de interpretatie van de KNMT, bevestigd door het Steunpunt RI&E, geldig. Wijzigt er daarna iets wezenlijks in uw praktijk, dan stelt u een nieuwe RI&E op en laat u die extern toetsen. In de praktijk betekent dit dat vrijwel elke praktijk vroeg of laat met de toetsing te maken krijgt, want stilstaan doet een praktijk zelden.
Wat brengt de toekomst?
Twee ontwikkelingen zijn het volgen waard. De Tweede Kamer nam op 6 november 2024 een motie aan om de toetsing te vereenvoudigen naar één gecertificeerde kerndeskundige. Die vereenvoudiging is nog niet omgezet in regelgeving, dus tot die tijd gelden de huidige eisen. Daarnaast geldt sinds 1 juni 2026 een vernieuwde erkenningsprocedure voor branche-RI&E-instrumenten. Voor de mondzorg verandert dat op dit moment weinig: zonder cao blijft hererkenning buiten bereik.
Wat kan Praktijk op Orde voor u betekenen?
U kunt zelf aan de slag. De RI&E-vragenlijst is beschikbaar in de Kennisbank van Praktijk op Orde, toegankelijk met het basisabonnement. Kiest u voor 1 september 2026 voor het premiumabonnement Structureel op Orde, dan is de afname van de RI&E onderdeel van uw abonnement :
Praktijk op Orde neemt dan de RI&E voor uw praktijk af. We lopen samen door de praktijk, inventariseren de risico’s, wegen ze en zetten ze om in een concreet plan van aanpak met prioriteiten en termijnen. Tijdens die afname leert u zelf hoe een RI&E werkt en waar u op moet letten. Dat is bewust onderdeel van onze aanpak, want elke praktijk is anders: de inrichting, het team, de apparatuur en de producten bepalen samen het risicoprofiel.
Het enige wat u daarna nog moet doen, is de RI&E laten toetsen door een externe gecertificeerde kerndeskundige. Ook daarbij wijzen we u de weg.
Bronnen
KNMT | Branche-erkenning RI&E voor tandheelkundige praktijken vervallen
KNMT | Eenvoudig een RI&E doen met AMS
Steunpunt RI&E | Toetsen van de RI&E
Salaris Vanmorgen | Nieuwe erkenningsprocedure branche-RI&E-instrumenten per 1 juni 2026
Arbeidsomstandighedenwet, artikel 5 (RI&E en plan van aanpak) en artikel 14 (toetsing)
